Fundamewattus…?

 

Core ValuesFundamentele attributiefout; het toekennen van bepaalde negatieve eigenschappen aan iets of iemand zonder basis. 

Fundamewattus…? Huh, wat zeg je nu, fundamentele attributiefout? Een manier om (voornamelijk) mensen te classificeren op basis van aannames, meningen en gevoelens. En daarmee een trefzekere manier om precies dat te krijgen wat je wilt vermijden. 

Werking van de fundamentele attributiefout. Door elkaar eigenschappen toe te kennen die niet gebaseerd zijn op feiten en/of onderzoek geven we labels gebaseerd op aannames die voornamelijk voortkomen uit onze eigen angsten.

Gevolgen van de fundamentele attributiefout. Het toekennen van die ongefundeerde eigenschappen leidt tot een bevestiging van wat we al dachten. Aan de andere kant leidt het tot een oordeel en daarmee een beoordeling en veroordeling van de persoon aan wie we die eigenschappen toekennen.

De fundamentele attributiefout is meestal negatief. De fundamentele attributiefout kan zowel positief als negatief geladen zijn. Richting onszelf is ze meestal positief, richting anderen vaak negatief. Zeker als we al op een ander vlak of niveau problemen hebben met de persoon in kwestie.

Een voorbeeld van de fundamentele attributiefout richting anderen. Piet, die zeurpiet van de afdeling HR, heeft zijn werk weer eens niet op tijd af. “Ja, logisch, dat kan Piet toch ook helemaal niet!” Heeft Piet zijn werk wel op tijd af , is de reactie; “Iedereen heeft wel eens geluk!”.

Een voorbeeld van de fundamentele attributiefout richting onszelf. Gaat het over onszelf, dan zijn we meestal een stuk milder. “De brug stond open, mijn computer deed moeilijk” of “Ik werd tegengewerkt.” Hebben wijzelf onze zaken op orde, dan is het commentaar “Natuurlijk, kun je heus wel aan me overlaten.” of “Je weet toch hoe ik ben!”.

Micro, macro en met volle overtuiging.  De fundamentele attributiefout wordt zowel macro als micro ten volle benut. Benut? Jazeker, omdat het een manier is om de ander weg te zetten als ondeugdelijk, oneerlijk of niet-menselijk. Wat te denken van hardnekkige overtuigingen als ‘Alle polen zijn alcoholist.’ of de 30 jaar ellende in Noord Ierland; “Jij bent van die tak, en dus deug je niet!” En dat geeft mij het recht om dwars door zaken heen te lopen die voor jou van belang zijn. Jij doet er niet toe. Dat is in in essentie wat de fundamentele attributiefout voor ons doet.

De fundamentele attributiefout is hardnekkig. Omdat de fundamentele attributiefout is gebaseerd op een overtuiging is ze erg hardnekkig, en lastig om te buigen. Overtuigingen zijn namelijk deels gebaseerd op ervaringen en deels op wat je van die ervaringen in je hoofd maakt. Daarnaast is het soms ook wel zo ‘veilig’ om iemand een lelijke eigenschap toe te kennen. Dat maakt het per slot van rekening wel zo makkelijk om met hem of haar geen rekening te hoeven houden.

En het werkt zo op elke willekeurig vlak, met grote gevolgen. De fundamentele attributiefout speelt daarmee een grote rol in de conflicten die mensen hebben. Conflicten die blijven bestaan, als ideeën en overtuigingen over die ander niet worden bijgesteld. Helaas soms met dramatische gevolgen. Uit de hand gelopen scheidingen, ruzies en geweld op het werk of complete oorlogen.

Ieder conflict is gebaseerd op de fundamentele attributiefout. Niet alleen conflicten met anderen maar ook conflicten met jezelf. Gebaseerd op overtuigingen die misschien deels kloppen en soms gebaseerd zijn op ervaringen maar deels ook volledig uit de lucht gegrepen zijn. Overtuigingen als; “Ik kan dat niet, anderen wel” (en dus doe ik er niet toe) of “Wat ik doe is nooit goed genoeg voor mij, want het moet perfect.” (en dus ben ik niet goed genoeg en hoeven anderen geen rekening met mij te houden).

Dat heeft effect op je relaties en je effectiviteit. Op je werk kan de fundamentele attributiefout ervoor zorgen dat je nooit écht contact maakt met die vervelende collega waardoor je nooit zult ontdekken hoe leuk, slim of handig hij of zij eigenlijk is. Je durft misschien geen ‘Nee’ te zeggen omdat de fundamentele attributiefout je vertelt dat je partner, baas of klant dat nooit zal pikken. Of je komt zakelijk niet verder omdat je geholpen wordt door de fundamentele attributiefout die zegt dat jij dat tóch niet kunt, mag of verdient.

En uiteindelijk op je mate van geluksgevoel. Neem je geen afstand van je overtuigingen en ideeën over anderen, dan zullen die ideeën en gedachten, er uiteindelijk voor zorgen dat ze bewaarheid worden. Je krijgt dus precies dat negatieve wat je denkt, voelt en uitstraalt. Je collega blijft die zeurpiet, die klant lastig en je partner of kind eigenwijs. Gelukkig ben jij dat zelf natuurlijk helemaal niet.

De fundamentele attributiefout in essentie. Jij doet er niet toe! Dat is in in essentie wat de fundamentele attributiefout voor ons doet. Het maakt het gemakkelijker voor ons om over anderen te oordelen en vervolgens te be- en veroordelen. zonder dat we ons daar schuldig over hoeven te voelen.

Met een open mindset zonder fundamentele attributiefout bereik je meer. Kijk met een positieve en open blik naar mensen. Niet wat jij denkt, maar hun acties en mens-zijn doet er werkelijk toe. Zo voorkom je aannames en krijg je wat je wilt, niet wat je probeert te vermijden.

 

Warme groet,

Michael

 

Ik zou het leuk vinden om je reactie op dit artikel van je te horen. Of deel je reactie met anderen via Facebook, LinkedIn of Twitter

(c) 2013 Michael Schulze, Ad acta mediation, alle rechten voorbehouden.

Je mag dit artikel vrij gebruiken in een tijdschrift, nieuwsbrief of bijvoorbeeld website zolang je dat doet onder vermelding van de onderstaande tekst (inclusief werkende link):  ”Door Michael Schulze, voor het gratis eBook “Hoe versla ik een gorilla?” over het oplossen en voorkomen van conflicten, communicatie en drijfveren én gratis aanmelding voor het tweewekelijkse eZine Mindset met dit artikel ga je naar http://www.adacta-mediation.nl/ezine/

 

Leave a Reply